تبلیغات
لاشک(کجور مازندران) - آشنایی با پیشینه تاریخی و فرهنگی رویان و رستمدار - بخش دوم
لاشک(کجور مازندران)
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ :
نویسندگان
نظرسنجی
سایه محبت خود را از ما دریغ نفرمایید و نظر خود را در مورد این وبلاگ اعلام کنید.





قسمت چهارم

سالشمار سلطنت اسپهبدان ، استنداران و ملوك رویان و رستمدار

نام سلطان

آغاز

پایان

مدت سلطنت

گیل گاوباره

642 .م

681 .م

39 سال

الف- اسپهبدان

1

پادوسپان یكم

40 .ه

75 .ه

35 سال

2

خورزاد

75 .ه

105 .ه

30 سال

3

پادوسپان دوم

105 .ه

145 .ه

40 سال

4

شهریار یكم

145 .ه

175 .ه

30 سال

5

ونداامید

175 .ه

207 .ه

32 سال

6

عبدالله

207 .ه

250 .ه

43 سال

7

آفریدون

250 .ه

272 .ه

22 سال

8

پادوسپان سوم

272 .ه

290 .ه

18 سال

9

شهریار دوم

290 .ه

305 .ه

15 سال

10

هروسندان

305 .ه

309 .ه

4 سال

11

شهریار سوم

309 .ه

321 .ه

12 سال

12

محمد یكم

321 .ه

333 .ه

12 سال

ب- استنداران

13

استندار قباد اول

333 .ه

347 .ه

14 سال

14

زرین كمر یكم

347 .ه

382 .ه

35 سال

15

باحرب

382 .ه

409 .ه

27 سال

16

اردشیر یكم

409 .ه

434 .ه

25 سال

17

نماور یكم

434 .ه

468 .ه

34 سال

18

هزار اسپ یكم

468 .ه

508 .ه

40 سال

19

شهرنوش

508 .ه

535 .ه

27 سال

-

نماورك

535 .ه

-

 

20

كیكاوس

535 .ه

572 .ه

37 سال

21

هزار اسپ دوم

572 .ه

586 .ه

14 سال

-

بیستون پور نماورك

586 .ه

-

 

22

زرین كمر دوم

586 .ه

610 .ه

24 سال

23

بیستون یكم

610 .ه

615 .ه

5 سال

24

ناماور دوم

615 .ه

640 .ه

25 سال

25

اردشیر دوم

640 .ه

643 .ه

3 سال

-

اسكندر (ناتل)

640 .ه

662 .ه

22 سال

26

شهرآگیم

643 .ه

671 .ه

28 سال

27

ناماور سوم

671 .ه

701 .ه

30 سال

28

شاه كیخسرو

701 .ه

712 .ه

11 سال

29

محمد دوم

712 .ه

717 .ه

5 سال

30

شهریار چهارم

717 .ه

725 .ه

8 سال

ج- ملكان

31

تاج الدوله زیار

725 .ه

734 .ه

10 سال

32

جلال الدوله اسكندر یكم

734 .ه

761 .ه

27 سال

33

فخرالدوله شاه غازی

761 .ه

780 .ه

20 سال

34

عضدالدوله قباد دوم

780 .ه

782 .ه

2 سال

35

سعدالدوله طوس

782 .ه

807 .ه

25 سال

36

گیومرث یكم پور بیستون

807 .ه

857 .ه

50 سال

-

ملك نوذر- ناتل رستاق

832 .ه

-

 

-

ملك حسین-كلارستاق، چالوس

832 .ه

-

 

37

ملك مظفر

857 .ه

-

چند روز

شاخه نور

1

ملك كاوس یكم

857 .ه

871 .ه

14 سال

2

ملك جهانگیر یكم

871 .ه

904 .ه

 33  سال

3

ملك كاوس دوم

904 .ه

-

 

4

ملك گیومرث دوم

904 .ه

-

 

5

ملك بیستون دوم

904 .ه

913 .ه

9 سال

6

ملك بهمن یكم

913 .ه

957 .ه

44 سال

7

ملك گیومرث سوم

957 .ه

؟

 

8

ملك اویس-قسمتی از نور،پیش از

972 .ه

986 .ه

بیش از 14 سال

9

ملك عزیز

؟

پیش از 996

 

10

ملك جهانگیر دوم پیش از

996 .ه

1003 .ه

بیش از 8 سال

11

ملك بهمن دوم- لارجان، پیش از

972 .ه

1006 .ه

بیش از 34 سال

-

ملك كیخسرو

1006 .ه

-

دژدشمنكور

شاخه كجور

1

ملك جلال الدین اسكندر دوم

860 .ه

881 .ه

21 سال

2

ملك تاج الدوله

881 .ه

898 .ه

17 سال

3

ملك اشرف

898 .ه

913 .ه

15 سال

4

ملك كاوس سوم

913 .ه

950 .ه

37 سال

5

ملك جهانگیر سوم- بار اول

950 .ه

-

 

6

ملك گیومرث چهارم

950 .ه

963 .ه

13 سال

-

ملك بهمن دوم

انتقال به شاخه نور ،  (11) لارجان

7

ملك جهانگیر سوم-بار دوم

963 .ه

975 .ه

12 سال

8

ملك محمد سوم

975 .ه

985 .ه

10 سال

9

ملك جهانگیر چهارم

985 .ه

1006 .ه

21 سال

با انقراض سلسله بادوسپانی ، سرزمین ها ، و شهرهای تابعه آن نیز تحت نظام سیاسی جدیدی که در عصر صفویه بنیاد نهاده شده بود قرار گرفت و این منطقه نیز از آن پس جزئی از مازندران بهشت نشان محسوب و تحت نظر وزیر آن اداره می شد . شهرها ، قصبات ، و مناطق کوچکتر تابعه ولایت رویان و رستمدار قدیم از این زمان به مرور و به موازات فراموشی نام رویان و رستمدار ، با اسامی محلی شهرت یافتند و نام رستمدار نیز از اواخر عصر صفویه بکلی متروک و منسوخ شد به نحوی که در اسناد و نوشته های دوران افشار ، زندیه و قاجار به ندرت نشانی از این نامها می توان یافت .



قسمت پنجم

ه)پیدایش محال ثلاث
با انقراض سلسله زندیه و آغاز شکل گیری سلسله قاجار ، نظام حکومتی محلی این مناطق نیز دستخوش تغییر و تحولات گوناگون شد . از جمله مهمترین تغییرات در تاریخ این منطقه آن بود ، که مجدداً از عصر آقا محمد خان قاجار ، ولایت جدیدی بنام محال ثلاث بین گیلان و مازندران شکل گرفت . درباره پیدایش محال ثلاث که با جدایی منطقه تنکابن از گیلان و مناطق کجور و کلارستاق از مازندران تحقق یافت ، برخی آن را به خوش خدمتی های رجال خاندان خلعت بری در مقابل آقا محمد خان نسبت داده و معتقدند که مهدی خان خلعت بری حاکم تنکابن در عصر کریم خان زند ، مالیاتهایی را که برای خان زند به شیراز می برد ، با شنیدن خبر مرگ کریم خان ، آنها را به آقا محمد خان پیشکش نمود و در قبال آن ، آقا محمد خان مناطق کجور و کلارستاق را ضمیمه تنکابن نموده و حکومتش را به مهدی خان خلعت بری سپرد . و پس از وی نیز اعقاب او تا پایان عصر قاجار بر ممالک تابعه محال ثلاث حکومت می راندند . اگرچه همواره بین این خاندان و خاندان میار که از خاندانهای قدیم کلارستاق بود ، جنگ و درگیری وجود داشت . (به تاریخ تنکابن تألیف علی اصغر یوسفی نیا و محال ثلاث در انقلاب مشروطیت تألیف ایرج کیا دارا مراجعه شود )
حکومت محال ثلاث حدود 130 سال دوام یافت و نهایتاً با انقراض سلسله قاجار طومار آن نیز درهم پیچیده شد . در این دوران ، مازندران و استرآباد دارای یک والی بود که معمولاً یکی از شاهزادگان قاجار این منصب را بر عهده داشت و محال ثلاث نیز دارای حاکمی مستقل بود که عمدتاً این منصب را رجال خاندان خلعت بری بر عهده داشتند . و مقر حاکم محال ثلاث در تنکابن و در اواخر در شهر نوبنیاد خرم آباد بود .در این دوران حکام کجور و کلارستاق نیز با عنوان نایب الحکومه ، اغلب توسط شاهان قاجار یا والی مازندران یا حکام محال ثلاث انتخاب می شدند .
از مهمترین وقایع سیاسی و اجتماعی این منطقه در دوران مورد بحث ، اسکان دادن طوایف کرد و لر مهاجر از مناطق بیجار ، گروس و دلفان و ... در مناطق کجور ، کلارستاق و نور بود که با حمایت آقا محمدخان قاجار و شاهان پس از او انجام گردید .
ورود مهاجرین جدید به این مناطق ، علاوه بر تأثیر در ترکیب جمعیتی و فرهنگی این مناطق ، موج گسترده ای از جنگها و درگیریها و اختلافات قبیله ای و طایفه ای را بین بومیان و مهاجران در پی داشت که آثار و عواقب زیانبار اجتماعی و فرهنگی آنها بر این مناطق تا سالها همچنان مشهود بود .
 حکومت محال ثلاث با انقراض سلسله قاجاریه و پایان اقتدار خاندان خلعت بری از هم پاشید و با به قدرت رسیدن رضا خان مناطق تنکابن ، کجور و کلارستاق به لحاظ اداری به مازندران پیوست .     
 و) دوران پهلوی     
بواسطه حضور گسترده رجال محال ثلاث در دستگاههای اداری و اجرایی سلسله قاجار و سکونت آنان در پایتخت ، رجال مناطق تنکابن ، کجور و کلارستاق در نهضت مشروطه مشارکت فعالی داشتند . از همین روی ، افکار آزادیخواهی و روحیه استقلال طلبی آنان مانع از شکل گیری روابط صمیمانه بین رجال مبارز این مناطق و سلسله پهلوی شد . و حتی در دهه اول سلطنت رضا شاه مناطق مذکور عموماً در حالت جنگی بسر برده و مرتباً حکومت این مناطق بین نظامیانی که توسط دولت رضا شاه بعنوان حاکم به این مناطق اعزام می شدند ، دست به دست می گردید . شدت فشار وارده بر رجال سیاسی و بزرگان خاندانهای کهن این مناطق به حدی بود که برخی راه چاره را در آن دیدند ، که پیشنهاد پذیرش تبعیت روسیه را مطرح سازند . که البته همه این جریانات ریشه در اشتهای سیری ناپذیر رضا شاه برای تصرف املاک و زمینهای حاصلخیز مالکان بزرگ محلی شمال و مناطق مذکور داشت که از سالها قبل زمزمه آن با تصرف املاک خاندان خلعت بری آغاز گردیده بود .
با استحکام سلسله پهلوی ، طرح خرید یا تصرف عدوانی املاک مالکان محلی مناطق شمال از جمله مناطق تنکابن ، کجور و کلارستاق توسط رضا شاه عملی گردید و سرانجام به علت مخالفتهایی که توسط رجال صاحب نام و مالکان این مناطق در این موضوع ابراز گردید ، این موضوع منجر به تبعید بیش از 80 نفر از رجال سیاسی محال ثلاث در سال 1313 شمسی شد . با بازگشت تبعیدیان پس از شهریور 1320 شمسی ، مجدداً دوران تازه ای از ناامنی ها و ناآرامی ها  در مناطق مذکور شکل گرفت و فعالیت احزاب سیاسی و گروههایی چون اتحادیه کشاورزان محال ثلاث ، حزب توده ، حزب جنگل شمال ، حزب دمکرات و ... از جمله حرکتهای سیاسی قابل ذکر این مناطق در دهه سوم سلطنت پهلوی است .
7- شهرها ، قصبات و آبادیهای مهم رویان و رستمدار
درباره شهرها و آبادیهای مهم رویان قبل از اسلام در منابع موجود اطلاعات مختصری ذکر شده است . اما بر اساس آثار باستانی موجود شهرهایی چون کلار و کجور و چند شهر دیگر که آثار خرابه های آنها موجود است ، در دوران پیش از اسلام از مراکز شهری این منطقه بودند .
از جمله مهمترین شهرهای ولایت رویان ، «شهر رویان» بود که در اغلب موارد با شهر کجور فعلی یکی پنداشته شده است . با مروری بر روایات تاریخی می توان به جزئیات این نکته پی برد .
ابن خرداذ به در المسالک و الممالک علاوه بر طبرستان و شهرهای آن ، از شهرهای رویان ، چالوس و کلار به عنوان جزئی از خاک جربی یاد کرده است . عدم ذکر نام شهر کجور و ذکر نام شهر رویان در نوشته ابن خرداذ به ، می تواند قرینه ای بر این باشد که ولایت رویان دارای شهری بنام رویان نیز بوده است که بعدها همین شهر به کجور تغییر نام یافت .
ابن اسفندیار پس از اشاره به فتح تبرستان توسط اعراب در سال 142 هجری گزارشی درباره پادگانها و قلعه های نظامی ایجاد شده توسط ابوالعباس طوسی دارد بنا به نوشته وی ، در سالهای 5-144 ه.ق ، در 44 نقطه مهم نظامی و شهری تبرستان و رویان توسط ابوالعباس طوسی پادگانهای نظامی ساخته شد که در آنها حداقل 200نفر تا 6000نفر مرد جنگی مستقر شده بود . از نواحی مذکور ، 10 قلعه و شهر مهم در قلمرو رویان قرار داشتند که عبارت بودند از :
1- شهر کچه یا کجه یا کچو یا کجو که بعدها به کجور شهرت یافت ، با 6000 مرد جنگی که قصبه رویان و مقرنایب خلیفه عمر بن العلا بود ،
2- گیلان آباد ، با 1000 مرد جنگی که حاکم آن نصر بن عمران بود ،
3- پای دشت ، با 500 مرد جنگی که عامل آن عامر بن آدم بود ،
4- ناتل ، با 500 مرد جنگی ، حاکم و عامل آن سعید بن میمون بود ،
5- بهرام دیه ، با 500مرد جنگی ، حاکم آن عمرو بن مهران بود ،
6- قراطا دان یا قراطغان ، با 500 مرد جنگی ، حاکم آن یوسف بن عبدالرحمان ،
7- ولاشجرد ، با 500 مرد جنگی ، حاکم آن علی بن جستان ،
8- سعید آباد و جوریشجرد ، با 1000 مرد جنگی ، عامل آن سعید بن دعلج بود ،
9- چالوس با 500 مرد جنگی ، عامل آن فضل بن سهل بود ،
10- کلار ، با 500 مرد جنگی ، عامل آن جویرم السعدی بود .  
علاوه بر شهرها و آبادیهای مذکور ، شهرهای دیگری نیز وجود داشتند که در آن عصر آباد نبوده یا اهمیتی نداشتند ولی در قرون قبل و بعد از آن از اهمیت برخوردار بودند که در گزارش ابن اسفندیار به آنها اشاره ای نشده و پرداختن به این موضوع و شرح اخبار همه آنها در این مختصر نمی گنجد در هر صورت ، شهر رویان قدیم و کجور دوران اسلامی از جمله مهمترین شهرهای ولایت رویان بود که حاکم نشین و مرکز سیاسی و پایتخت آن نیز محسوب می گردید ، در منابع اسلامی تا اواسط قرن سوم مطلقاً نامی از کجور برده نشده است اما در منابع بعدی ، گزارش ها و روایات زیادی درباره بنیاد شهر رویان ، وقایع ، جنگها ، اخبار ، وسعت و جمعیت آن آمده است که فقط به چند مورد از آنها اشاره می شود .
 بلاذری احتمالاً نخستین کسی بود که از شهر کجه یا کچه به عنوان والی نشین و مرکز حاکم رویان یاد نموده است . ابن فقیه رویان را از بزرگترین شهرهای واقع در کوهستان تبرستان ذکر نموده و فاصله شهر کجه تا چالوس را هشت فرسنگ ذکر نمود و آن را از جمله شهرهای خاک رویان و مرکز حاکم آن دانست. ( البلدان ، ص304 و 305 )
ابن رسته علاوه بر اشاره به چالوس ، رویان و کلار ، از شهر کچه یاد نموده و آن را مرکز والی و کرسی منطقه رویان ذکر نموده و بنیاد آن را در زمان مأمون دانست . وی همچنین از شهر دیگری بنام کبیره یاد می کند که در مقابل شهر کچه قرار داشت . (اعلاق النفیسه ، ص 8-176) که احتمال دارد شهر کبیره همان قریه کدیر یا کهیر امروزی باشد .گذشته از شهرهای مختلف ولایت رویان و رستمدار قدیم که جملگی اکنون خارج از قلمرو کجور فعلی قرار دارند ، شهر کجور به استناد مندرجات همه منابع تاریخی و آثار تاریخی و باستانی موجود ، علی الدوام به عنوان پایتخت و مرکز والیان و اسپهبدان و استنداران و ملوک رویان و رستمدار بود . لذا از همین روی اغلب مورد هجوم و لشگرکشی و غارت و چپاول قرار می گرفت و گاه تمام آثار و ابنیه و برج و باروی آن نیز به کلی تخریب می گردید . به استناد همین منابع ، شهر کجور در دوران هزارساله حکومت ملوک الطوایفی بادوسپانان بارها ویران و مجدداً توسط حکام ، فرمانروایان و شاهان این منطقه بازسازی گردید . آخرین ویرانی این شهر کهن نیز پس از لشگرکشی شاه عباس اول صفوی در سال 1006 ه.ق اتفاق افتاد و شهر قدیم کجور از آن پس رو به ویرانی کامل نهاد و آبادی یا شهر کجور فعلی به موازات متروکه شدن شهر قدیم ، در حاشیه جنوب غربی شهر کهن بوجود آمد و با سکونت یافتن طوایف مهاجر خواجه وند و ... در عصر قاجار و به خصوص از دوران فتحعلی شاه بر اهمیت و گسترش آن افزوده شد .

ادامه مطلب را در قسمت آرشیو موضوعی تحت عنوان آشنایی با پیشینه تاریخی و فرهنگی رویان و رستمدار مطالعه فرمائید .

نوشته شده توسط امین نعیمائی عالی  | لینک ثابت | نظر بدهید

 قسمت ششم

8- اقوام ، طوایف و خاندانهای رویان و رستمدار
نظر به قدمت و پیشینه منطقه رویان و رستمدار که در مباحث دیگر به آنها اشاره شد ، این منطقه همواره به عنوان یکی از مناطق آباد و پرجمعیت کشور بود . به استناد آثار باستانی مکشوفه در دامنه های شمالی البرز این منطقه از هزاره های قبل از میلاد سکونت گاه مناسبی برای زیست گروههای انسانی بود . اگرچه حافظه تاریخی جزئیات و نام همه اقوام کهن و خاندانهای قدیمی را به یاد ندارد اما نام برخی از طوایف و اقوام مذکور که در مناطق ساحلی و کوهستانی رویان و رستمدار قدیم و مازندران غربی امروز زندگی می کردند ، در منابع و اسناد تاریخی آمده است که اعقاب بسیاری از آنها نیز هم اکنون در این مناطق سکونت دارند .
درباره این اقوام و طوایف ، پژوهش جامعی در حال انجام است که نتیجه آن متعاقباً منتشر خواهد شد . بر اساس یافته های پژوهش مذکور سیاهه ای از نام اقوام ،خاندانها و طوایف عمده ساکن در مناطق رویان و رستمدار قدیم که اسامی آنها در منابع تاریخی و بخصوص اسناد تاریخی مناطق کجور ، کلارستاق ، نور ، تنکابن و مناطق همجوار درج شده است اجمالاً به شرح ذیل نقل می گردد :
ردیف الفبایی نام اقوام ، طوایف و خاندانها
الف و آ آرویج ، آزاد بری ، آل بویه ، آمی ، ازوج ، اسحاق ، اصفهانی ، اکج ، الآملج ، الکائیج ، انگورج ، اواترج و ایلج 
ب باروج ، بادریج ، باغبان ، بکاول ، بالی ، بانج ، بکر ، بنا ، بهار و بهیر(بتیر)
پ پاشا ، پالان دوز ، پالوج ، پنجکرستاقی ، پولاد نوری ، پولج
ت تاول ، تائب ، تبردار ، ترک ، تفنگچی ، تلاجیاوج ، تنک ، توران ، تورج ، تورسو ، توکلی و تیره گر
ج جنگی کریمه ، جولا ، جیلانی
چ چلاجورج ، چلاوی
ح حداد ، حسنی و حسینی(خاندانهای سادات)
خ خجیر ، خراط ، خواجه ، خواجوند ، خواجه حسینی ، خواجه وند عبدالملکی ، خوسکانج ، خیرود کناری ، خلعت بری ، خواچکی
د داج ، درزی ، درویش ، دیاری ، دیکلا ، دیو ، دیلمی ، دریاباری ، دستگردی ، دلیرج ، دود
ر ردائی ، رئیس ، رامی ، رستمداری ، رنگرز ، رودگر ، رویانی ، روحی ، راجی ، رودباری و روجات
ز زانوسی ، زانوس رستاقی ، زندی ، زرگر ، زنگنه ، زاهد
س سادات(حسنی،حسینی،موسوی و ...) ، سام ، سالار ، سپل ، سرخ ، سردابه روح ، سنگار ، سینکا ، سپردوز ، سیو ، سامان ، سوادکوهی ، سی تک 
ش شیر ، شیرج ، شکرکوهی ، شکری ، شیخ ، شریف
ص صوفی ، صفار ، صیاد ، صالحانی
ط طالقانی ، طبیب ، طهرانی ، طبرسی ، طرشتی
ع و غ عربیشاه ، عیسی ، عقیلی ، عسکرج ، غوله
ف و ق فقیه ، فشکورج ، فیوج ، قاجار ، قادی ، قزوینی ، قصاب و قمی
ک کاردگر ، کاردر ، کاسمی ، کاشم ، کالجی ، کاوه ، کجوری ، کپج ، کلاری ، کرانی ، کرد ، کرو ، کفشگر ، کلارستاقی ، کلاه دوز ، کله لوئی ، کمانگر ، کندلوسی ، کرکبودی ، کوچ ، کیا ، کیکوج ، کلیج ، کلاگر ، کنج ، کیخسرو ، کشکیج ، کلیجانی ، کرمانی ، کرخواچکی
گ گالش ، گرجی ، گندیس ، گیل ، گیلانی ، گرمابدری ، گروسی ، گلامرج
ل لاریجانی ، لاشکی ، لر ، لکورج ، لواسانی ، لونج ، لهراسب
م مالج ، متاجی ، مجلج ، مدو ، مرزبان ، مرداد ، مازندرانی ، مشایخ ، مکارج ، میار ، میر
ن ناجری ، نجار ، نعیمائی ، نعیمی ، نقیب ، نورزاد ، نوری
و واوریج ، واثقی ، وردان ، ورام ، ویلج ، وریج
ه هرج ، هرسیج ، هسکرج
9- مشاهیر رویان و رستمدار 
با توجه به پیشینه تاریخی ای که برای ولایت رویان و شهرها و توابع آن ترسیم گردید ، در این منطقه رجال بزرگی پا به عرصه گیتی نهادند که تاریخ و منابع موجود نام برخی از آنان را در خاطره خود زنده نگه داشته است . اگرچه شرح حال همه آنان در این مختصر نمی گنجد ، مع الوصف اجمالاً اسامی برخی از آنان ذکر می شود .
لازم به یادآوری است که چون از شاهان و شاهزادگان و رجال سیاسی و دولتمردان در تاریخ سیاسی منطقه به کرات یاد شده و به غایت شهرت دارند ، لذا اسامی آنان را از این مجموعه حذف نموده و فقط از برخی علما و دانشمندان این سرزمین یاد خواهیم نمود .
از مشاهیر کهن رویان می توان از این بزرگان یاد کرد :
• علی رویانی ، از وی به عنوان راویان حدیث در قرون اولیه یاد شده است .
• عبید الله ابن موسی (ابو تراب رویانی) از راویان بزرگ که در سلسله روات حضرت عبدالعظیم حسنی نام او ذکر شده است .
• سید محمد ابن ابراهیم معروف به سلطان کیمیدور و دبیر کیای صالحانی از بنیانگذاران نهضت علویان تبرستان در سال 250 ه.ق .
• قاسم جعفر ابن محمد نیروسی از داعیان تعالیم شیعه زیدیه در اواسط قرن سوم .
• ابو عبدالله ناتلی رویانی از ریاضیدانان قرن چهارم و استاد ریاضی ابو علی سینا .
• ابوالعباس رویانی  از علما ، قضات و محدثان قرن چهارم و پنجم که شمس المعالی داستان قضاوتهای او را در قابوس نامه آورده است .
• ابوالقاسم حمید ابن علی ابن محمد ابن احمد ابن موسی رویانی لاشکی از محدثان و علمای شافعی مذهب .
• ابوالمحاسن عبدالواحد ابن اسماعیل ابن محمد ابن احمد رویانی از علمای قرن پنجم و از ائمه مذهب شافعی ، رئیس نظامیه آمل که در اوایل قرن ششم کشته شد .
• قطب رویانی از شعرای طبری زبان رویان و مازندران معاصر ملک شهراگیم .
• بندار ابن عمر رویانی از اساتید و فقهای شافعی مذهب و قاضی رویان ، دارای تألیفات متعدد .
• عبدالکریم ابن شریح رویانی ، از اعاظم علما و قضات رویان و جامع معقول و منقول .
• فقیه ابی لیس رویانی از علما و فقهای رویان و مؤلف کتاب مطلوب الطالبین فی مواعظ و اخلاق .
• عبدالقادر رویانی از علمای ریاضی و منجمان قرن نهم و شاگرد ملا علی قوشچی .
و علمای بزرگ دیگر که به شهرها و ولایات تابعه رویان منصوب بودند از جمله رجال و علمای صاحب نام این خطه اند که از این بزرگان می توان به ابوبکر محمد ابن حسین شالوسی (چالوسی) مشهور به ابو جعفر صوفی از علما و فقهای قرن چهارم ، ابوالفتح محمد ابن عبدالکریم رازی چالوسی از علمای قرن پنجم و قطب چالوسی از عرفای معاصر سلطان سنجر و ... یاد کرد .  
از مشاهیر این منطقه که از قرن هفتم هجری و بعد به رستمدار موسوم گردید  می توان از این بزرگان یاد کرد :
• استاد یعقوب بنای رویانی از استادان و معماران معروف رویان در قرن نهم .
• محمود ابن نجیب رستمداری از خوشنویسان اوایل قرن نهم .
• خواجه علی ابن جمال الدین ابن علی ابن محمود رویانی از علما و مورخان قرن نهم .
• محمد رستمداری از علمای بزرگ مازندران در ادب ، ریاضی و حکمت در اوایل صفویه.
• علیرضا ابن محمد رستمداری از علمای قرن یازده دارای تألیفی بنام مرأت القلوب در اثبات امامت حضرت علی (ع) .
• عطاءالله ابن مسیح رستمداری از علمای قرن یازده و دارای تألیفات مختلف .
• عبدالله ابن حسین رستمداری از علمای عصر صفوی و مؤلف زبدت الفوائد فی ترجمه العقائد .
• مولانا رشدی رستمداری از شعرای رستمدار .
• حسین رستمداری از علمای عصر صفوی .
از مشاهیر و علمای کجور پس از انقراض سلسله بادوسپانی می توان از این اعاظم یاد نمود که جملگی علاوه بر مقام علمی ، در هنر خوشنویسی و خط آثار ارزشمندی از خود به یادگار گذاشتند :
مولا علی ابن جمشید نیتلی کجوری از حکمای بزرگ ، قاضی خواجه حسین ابن حسن رویانی ،  قاضی فتح الله کجوری ، قاضی علی محمد کجوری ، قاضی مولانا روحی کجوری ، قاضی حاج محمد تقی ابن روحی ، قاضی فتح الله ثانی کجوری ، قاضی عبدالوحید کجوری ، قاضی میرزا علی کجوری ، قاضی ملا محمد صالح کربلائی کجوری ، قاضی حسن رویانی کجوری ، قاضی ابراهیم ابن مسلم رستمداری ، قاضی شاه حسین رویانی ، قاضی محب عبلی کجوری ، قاضی مولانا قنبر علی ، قاضی محمد قاسم کدیری ، قاضی لطف علی کجوری ، محمد صادق کلانتر ، محمد امین ، کلانتر ، موسی کلانتر ، میرزا عبدالجبار بیک ، قاضی ابوالفضل ، قاضی رضا علی ، قاضی محمد باقر کجوری ، ملا محمد طاهر نوری کجوری ، محمد مهدی کلانتر ، قاضی ملا محمد فیروزآبادی ، قاضی ملا مصطفی فیروزآبادی ، ملا حسین فیروزآبادی ، قاضی ملا عبدالعلی طالقانی ، قاضی ملا محمد علی طالقانی ، ملا محمد هادی طالقانی ، قاضی ملا اسماعیل کیا مکارج و صدها نفر دیگر از علما و بزرگان این منطقه یاد کرد .
برخی از علما و مشاهیر کجور در عصر قاجاریه عبارتند از :
شیخ ابو جعفر ، شیخ جمال الدین ، محمد طاهر ، رضا علی ، علی نقی ، محمد صادق ، محمد تقی ، علی نقی و علی مدد طالقانی ، محمد رضا قزوینی ، ملا محمد صالح کجوری ، شیخ عزیز الله کجوری ، شیخ حیدر علی کجوری ، شیخ زین العابدین فیروزآبادی ، خرم زانوسی ، رضا خراتی ، ملا محمد مهدی کجوری شیرازی ، شیخ علی بابا طالقانی پولی ، شیخ عبدالمجید منظر کجوری ، شیخ محمد باقر کجوری ، شیخ عباس لاشکی ، شیخ مهدی نیموری کجوری  و صدها عالم دیگر یاد کرد .
و از مشاهیر معاصر منطقه کجور می توان از این بزرگان یاد نمود :
شیخ فضل الله لاشکی کجوری معروف به شیخ فضل الله نوری از رهبران انقلاب مشروطه ، شیخ ابوالقاسم پولی کجوری ، علامه ملا محمد حسن پاشای ناسنگی ، شیخ محمد حسین قاضی پاشا ، شیخ احمد پاشای ناسنگی ، سید ابراهیم موسوی ، سید محمد باقر موسوی میر کلائی ، علی دیو سالار معروف به سالار فاتح از رجال بزرگ دوران انقلاب مشروطه ، محمد شفیع ، محمد ربیع و محمد نبی رویانی ، علی اصغر کیا منتخب الممالک کجوری و  ... از رجال معروف دوران مشروطیت ، شیخ فضل الله ویسری جیلانی ، شیخ شجاع الدین اعوانی ، ادیب شاعر و خوشنویس بزرگ میرزا علی گیل کلائی ، شیخ یعقوب صالحانی ، میرزا یدالله نظرپاک ، شیخ ابوالقاسم ایرجی و ... و صدها عالم و رجال دیگر این منطقه یاد کرد که ذکر نام و شرح حال همه آنها فرصت مفصلی را می طلبد .

نوشته شده توسط امین نعیمائی عالی  | لینک ثابت | نظر بدهید

قسمت هفتم

10- برخی از آثار تاریخی رویان و رستمدار 
 منطقه رویان با قدمت تمدنی چند هزار ساله پیش از اسلام و دوران اسلامی و دست بدست شدن آن توسط حكام و شاهان سلسله های مختلف در ادوار گذشته ، به كرات مورد حمله و هجوم قرار گرفت و عمده آثار تمدنی ، معماری و تاریخی آن تا مرز نابودی پیش رفت . و در این میان ، برخی از آثار كهن آن در زیر ویرانه ها و آوار خرابه های گذشته مدفون گردید كه امید است در آینده نزدیک این آثار بدست كاوشگران میراث فرهنگی و باستان شناسان از دل خاك سر برآورده و معرفی شوند .
از میان همه آثاری كه در طی قرون متمادی ساخته شده اند ، فقط معدودی از گزند حوادث زمانه مصون مانده یا در قرون بعد مجدداً بازسازی شده و هم اكنون آثاری از آنها وجود دارد . و برخی از آثار نیز متعلق به قرون متأخر است كه علیرغم خطراتی كه توسط یغماگران آثار تاریخی و فرهنگی آنها را تهدید می كند ، خوشبختانه برخی از اجزاء آنها موجود است .
با توجه به این پیشینه ، در منطقه رویان و رستمدار آثاری از باقیماند? قلعه ها و دژهای نظامی ، كاخ ها و مراكز حكومتی ، آتشكده ها و معابد اقوام پیش از اسلام ، مساجد و زیارتگاهها ، بقاع و امامزاده ها و آرامگاههای مشاهیر و رجال سیاسی ، حكام ، علما و دانشمندان و شخصیت های برجسته اجتماعی دوران اسلامی وجود دارد كه اندكی از آنها دارای شناسنامه و هویت مشخص ، و کثیری نیز ناشناخته اند .
با توجه به انقراض سلسله های حكومتی مستقر در این منطقه و  فروپاشی نظام سیاسی و حکومتی آن اعصار و تكه تكه شدن قلمرو حكومتی آنها به مناطق و شهرهای كوچكتر ، بسیاری از آثار تاریخی مذكور نیز اکنون در خارج از قلمرو كجور فعلی قرار دارند .
درباره این آثار در منابع تاریخی كهن و برخی پژوهشها و تألیفات جدید اشاراتی شده است كه در میان آنها ، جامع ترین پژوهش ، كتاب آستارا تا استراباد اثر استاد دكتر منوچهر ستوده است . در این اثر گرانقدر میتوان به اطلاعات نسبتاً جامعی از آثار تاریخی بازمانده از قرون گذشته منطقه رویان و رستمدار دست یافت . از جمله برخی از آثار تاریخی و معماری رویان كه در منطقه كجور فعلی قرار دارد ، می توان از بقعه سلطان محمد دبیر كیای صالحانی در قریه صالحان ، بقعه امامزاده ابراهیم در روستای شاه ناجر ، منبر سنگی در اراضی مصلای شاه ناجر ، بقعه طاهر و مطهر و مقبره ملك كیومرث در قریه هزار خال ، آثار شهر قدیمی رویان و قلعه و شهر كجور در جوار شهر كجور جدید ، امامزاده های متعدد در شهر کجور فعلی ، بقعه درویش امیر در ناسنگ در حوالی لاشک ، امامزاده هایی در روستاهای فیروز کلا ، چورن ، سرجار کوهپر ، پول ، منجیر ، سماء ، فیروز آباد ، حسن آباد و دوآب ، دو بقعه در اطاق سرای زانوس ، بقعه امامزاده جعفر در لیگوش ،
 بقعه فضل و فاضل در كندلوس همچنین از قلعه و خرابه های شهری در اراضی ناصر آباد ، آثار قلعه و آبادی كهن خورشید آباد و دشت نظیر ، آبادی های کهن اواز ، کِل ، مازیار کلا یا بازار کلا ، قبرستان قدیمی و درخت چنار کهن روستای کینج ، تپه قلعه حیرت ، صخره دیو دریچه ، امامزاده ها و آثار مخروبه و بازمانده آبادیهای كهن معروف به طلا تاج ، خسکان ، خرنج ، چومر ، زواربن ، نشک ، لاشم کش ، گورس کلا ، ورری ، دلم ، رزان ، ساروس ، دمه ، ران ، خرمن کلا ، ایلواشم ، راه قدیمی مناطق ساحلی كجور به مناطق كوهستانی موسوم به شاهراه ، قبرستان و قلعه موسوم به قبرستان كتی ، و قلعه شاه دز در پنجکرستاق کجور و بازمانده صدها قلعه ، قبرستان و آبادیهای كهن دیگر كه نام هیچ یك از آنها در منابع تاریخی نیامده و اسامی آنها نیز هم اکنون بر ما  نامعلوم است ، بخشی از آثار تاریخی قابل ذكر كجور امروز است .
بخشی از آثار تاریخی و فرهنگی کجور به همت جناب آقای دکتر علی اصغر جهانگیری در سالهای گذشته گردآوری و در موزه کندلوس که توسط نامبرده تأسیس شده است به نمایش گذاشته شد.

منبع:پژوهشگاه اسناد تاریخی رویان






پیوندها
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
کد جست و جوی گوگل
ابزار پرش به بالا ابزار پرش به بالا
دریافت کد جملات شریعتی


برای نمایش تصاویر گالری كلیك كنید


دریافت كد گالری عكس در وب